غذا خوردن، بخشی از فعالیت روزانه افراد را شامل میشود. از آنجایی که این رفتار در ادامه فعالیتهای روزانه زنان و مردان نقش مهمی دارد باید به شکلی درست و اصولی انجام گیرد. غذا خوردن تنها یک عمل ساده و صرفا برای سیر شدن نیست...
برخی از افراد متاسفانه غذا خوردن را عملی بیارزش جلوه میدهند در حالیکه در سلامت همان روز و سالهای آینده همه ما نقش مهمی دارد. غذا خوردن در محل کار نیز از جمله رفتارهایی است که افراد آگاهی زیادی نسبت به آن ندارند و در بیشتر موارد، رفتارهای صحیح در این خصوص را نمیدانند. در حالی که افراد با توجه به سن، محل کار و شیفت کاری خود باید توجه ویژهای نسبت به تغذیهشان داشته باشند.
● چه زمانی ناهار و شام بخوریم؟
وعده رایج در محل کار ناهار است؛ وعدهای که در کشورهای اروپایی و آمریکایی وعده اصلی به حساب میآید اما در ایران نه. بسیاری از مردم هنوز هم شام را وعده اصلیشان میدانند؛ آن هم در ساعتهای پایانی شب. در اروپا اخبار اصلی در ساعت ۱۸ تا ۳۰/۱۸ پخش میشود و معمولا افراد شام را در همان ساعتها میخورند در حالیکه در ایران، اخبار شبکهها بین ساعت ۲۱ تا ۲۲ پخش میشود. به همین دلیل برخی افراد ترجیح میدهند در محل کار، غذایی ساده و سبک بخورند؛ البته این رفتار کار غلطی نیست. بهتر است شام، ۲ ساعت قبل از خواب خورده شود و بین صبحانه و ناهار هم حداقل ۴ ساعت فاصله باشد. ساعت ۱۳ تا ۱۴ بهترین زمان برای ناهار خوردن است. از آنجایی که در کشور ما هم معمولا زمان ناهار و نماز تقریبا همزمان است، این ساعت زمان مناسبی است. افراد حتما باید زمانی را برای غذا خوردن در محیط کار اختصاص دهند. یعنی باید از محیط کاریشان جدا شوند و دقایقی را به استراحت و غذا خوردن اختصاص دهند.
● کجا غذا بخوریم؟
سالن یا اتاق غذاخوری باید محیطی آرام باشد. هوای آن باید مناسب بوده و سر وصدای زیادی در آن نباشد. بهتر است موسیقی ملایمی در این مکان پخش شود و افراد غذایشان را در کمال آرامش بخورند. نصب تابلو و تصاویر آرامشبخش هم باعث میشود که کارکنان احساس بهتری هنگام غذا خوردن داشته باشند. نیم ساعت تا ۴۵ دقیقه زمان مناسبی برای اختصاص دادن به غذا خوردن در محل کار است چرا که هر چه زمان غذا خوردن طولانیتر باشد افراد غذای کمتری میخورند.
حتما باید سالن یا اتاقی برای غذا خوردن در محیطهای کاری در نظر گرفته شود. افراد باید از پشتمیزشان کنار بیایند و در فضایی متفاوت غذا بخورند. این موضوع چند مزیت دارد؛ اول اینکه تغییر ذائقهای برای افراد شاغل ایجاد میشود و برای چند دقیقه از محیط کاری خود دور میشوند. از طرفی همین موضوع ساده باعث میشود تا راندمان کار افراد بالاتر برود و با نیرویی بیشتر، فعالیتهای روزانه خود را ادامه دهند. این موضوع باعث میشود تا افراد همصحبتهایی غیر از هم اتاقیهای خود داشته باشند که در روحیه آنها نقش بسزایی دارد.
غذا خوردن پشتمیز کار هم حرمت محیط کار را از بین میبرد هم حرمت همکاران و هم حرمت ارباب رجوع. برخی کارفرماها تصور میکنند این موضوع باعث بالا رفتن بازده کاریشان میشود اما این تصور غلطی است. از طرفی میز کار افراد تمیز نیست و آلودگیهای زیادی روی آن وجود دارد. بنابراین غذا خوردن روی آن امکان ابتلا به بیماریهای گوارشی را افزایش میدهد. در ضمن، اگر محل کار شما سالن غذاخوری دارد، تلفن همراهتان را با خود نبرید تا چند دقیقهای را راحت باشید.
● چه غذایی بخوریم؟
برای ذائقه ما، غذای ایرانی بهترین گزینه برای ناهار است به شرط اینکه مخلفات مناسبی در کنار آن در نظر گرفته شود. اگر افراد غذا را از خانه با خود میبرند، سبزی و سالاد را نباید فراموش کنند. سبزیهای خام یا آبپز معمولا در سفرههای ایرانی کمتر دیده میشود در حالیکه این مخلفات، هضم غذا را آسان میکند و به دلیل داشتن فیبر باعث میشود که غذای کمتری هم خورده شود. یعنی باید در بشقاب غذای ادارهها، حتما رنگ سبز باشد! حالا یا به شکل انواع سالاد یا سبزیجات بخارپز شده. اروپاییها ترجیح میدهند در محل کار ساندویچ بخورند اما ساندویچهای آنها با ساندویچهای ایرانی تفاوت زیادی دارد. ساندویچهای اروپایی لقمههایی ساده و کمحجم است، معمولا کالری کمی هم دارند و انواع سبزیها در آنها دیده میشود. برخلاف ساندویچهای ایرانی که معمولا از سوسیس یا کالباس، پنیرهای چرب و سسهای مختلفی تهیه میشود که بههیچوجه یک وعده غذایی سالم محسوب نمیشوند. بنابراین بهتر است افراد به جای فستفود خوردن، ساندویچهای ساده نظیر مرغ و غذاهای خانگی را برای محل کارشان آماده کنند.
● با غذای چرب ادارهها چه کنیم؟
اما مشکل بزرگ در ادارههایی است که غذای کارکنانشان را خود تهیه میکنند. تصور غلطی در میان برخی آشپزها وجود دارد که گمان میکنند غذا هر چه چربتر باشد، خوشمزهتر است. در حالیکه چربی هضم غذا را مشکل و تمرکز افراد را پایین می آورد. غذا باید به شکلی باشد که همه کارکنان، حتی کسانی که بیماریهای مزمن قلبی یا اضافه وزن هم دارند نیز بتوانند از آن استفاده کنند. اگر غذا چرب یا نامناسب است، همه کارکنان باید این موضوع را به مدیریت مجموعه یادآوری کنند. در ضمن معمولا در ادارهها غذای همه افراد، چه زن و چه مرد، در گروههای سنی مختلف به یک اندازه است همین موضوع باعث بالا رفتن میزان دورریز غذا میشود. باید از افراد پرسیده شود که چه میزان غذا میخورند و به همان اندازه ظرفها پر شود. این واقعا اجحاف است که افرادی در جامعه گرسنه باشند و با چنین رفتارهای غلطی، حجم زیادی از غذاها در ادارهها دور ریخته شود. در ضمن خوردن غذای زیاد، انسان را سنگین و خوابآلوده میکند و توان کار کردن را کم میکند.
در خصوص نوشیدنیها هم آب همواره بهترین گزینه است. دوغ هم نوشیدنی مناسبی به خصوص در فصل گرماست به شرط اینکه مشکلی برای فرد ایجاد نکند. اگر فردی با خوردن حتی یک لیوان دوغ، دچار خوابآلودگی میشود نباید در محیط کار از این نوشیدنی استفاده کند. به خصوص افرادی مانند پزشکان که فعالیت شان از حساسیت بالایی برخوردار است. البته دوغهای دستساز، نمک کمتری دارند و گزینه مناسبتری به حساب میآیند.
● شبکارها چه کنند؟
افرادی که شبکارند باید شام را وعده اصلی غذایی خود قرار دهند. چون بیدار میمانند و فعالیت دارند، خوردن شام برای آنها ضرری ندارد. اگر تصور ما این باشد که ادارهها غذای این افراد را تامین میکنند، بهتر است به کارکنان خود حق انتخاب داده و حداقل ۲ غذا، با کالریهای مختلف در منوی انتخابی افراد قرار دهند.
طبیعت و مکانیسم بدن افراد با هم یکسان نیست و ممکن است برخی با خوردن غذاهای سبک، راحتتر بیدار بمانند. نکتهای که باید یادآوری کنم این است که غذاهای غیربرنجی الزاما سبکتر و کمکالریتر نیستند. ممکن است فردی یک برش کوکو را با حجم زیادی نان و سیبزمینی مصرف کند که از یک بشقاب برنج، کالری بیشتری دارد. البته کسانی که کارهای بدنی انجام میدهند، مانند کارگران معدن، به غذاهای مقوی و پرکالری حتی به عنوان شام نیز احتیاج دارند. از طرفی شبکارها باید از مواد قندی و نشاستهای بیشتر استفاده کنند چرا که تمرکز آنها را بیشتر افزایش می دهد.
