مراسم هشتاد و دومین دوره جوایز اسکار هفتم مارس (۱۶ اسفند) در کداک تیه تر لس آنجلس برگزار می شود و استیو مارتین و الک بالدوین مجریان مراسم این دوره هستند. امسال برای اولین بار از سال ۱۹۴۳ تاکنون ۱۰ فیلم در بخش اسکار بهترین فیلم رقابت می کنند. در این بین فیلم افسانه علمی «آواتار» ساخته جیمز کامرون و «قفسه درد» به کارگردانی کاترین بیگلو که داستان آن در عراق روی می دهد، هر یک در ۹ رشته شامل بهترین فیلم و بهترین کارگردانی نامزد دریافت جایزه هستند.
«نقطه کور»، «منطقه ۹»، «یک آموزش»، «لعنتی های بی آبرو»، «پرشس»، «یک مرد جدی»، «بالا» و «روی هوا» در کنار «آواتار» و «قفسه درد» نامزدهای بخش بهترین فیلم را کامل می کنند. کامرون و بیگلو هر دو برای فیلم های خود نامزد اسکار بهترین کارگردانی هستند و لی دانیلز برای «پرشس»، جیسن ریتمن برای «روی هوا» و کوئنتین تارانتینو برای «لعنتی های بی آبرو» دیگر نامزدهای این بخش را تشکیل می دهند. چهار بخش بازیگری در کنار رشته های بهترین فیلم بلند انیمیشن و مستند از دیگر بخش های مهم اسکار هستند. آنچه در ادامه می آید تحلیلی درباره نامزدهای امسال این بخش هاست.
● رقابت برندگان قبلی با بازیگران تازه کار
ترکیب بازیگران قدیمی و جدید این بخش از رقابتی جدی خبر می دهد. در یک سو با دو بازیگر قدیمی روبه رو هستیم؛ مریل استریپ که برای حضوری بازیگوشانه در کمدی سبک «جولی و جولیا» برای شانزدهمین بار نامزد دریافت جایزه شده و رکورد خود را شکسته (او برای دو فیلم «انتخاب سوفی» و «کریمر علیه کریمر» برنده اسکار شده) و هلن میرن (برنده اسکار برای فیلم «ملکه») که این بار نقش یک کنتس و همسر لئو تولستوی با فیلم «آخرین ایستگاه» بازگشته است. این فیلم به سال آخر زندگی غول دنیای ادبیات می پردازد.
در سوی دیگر دو بازیگر تازه کار با دو فیلم مستقل حضور دارند که هر دو اولین بار است نامزد اسکار می شوند؛ گابوری سیدیبه که در اولین تجربه سینمایی خود به نقش قهرمان فیلم «پرشس» که یک دختر نوجوان بسیار چاق، افسرده و آزاردیده است، حضوری کامل و بی عیب و نقص دارد. همین طور کری مالیگان ستاره بریتانیایی جوان فیلم «یک آموزش» که داستانی درباره بلوغ یک نوجوان در سال های ۱۹۶۰ است. او در اولین حضور خود در نقش اصلی یک فیلم مقابل بازیگرانی چون اما تامپسن و پیتر سارسگارد به هیچ عنوان کم نمی آورد. جایی در وسط رینگ، ساندرا بولاک قرار دارد که او نیز اولین بار است نامزد اسکار می شود و به لطف فیلم های موفقی چون بلاک باستر ۱۶۴ میلیون دلاری «پیشنهاد» و حضور اسکاری خود در درام فوتبالی «نقطه کور» سال بسیار خوبی را پشت سر گذاشت. «نقطه کور» که بر مبنای داستانی واقعی ساخته شده تاکنون ۲۳۰ میلیون دلار فروش داشته است.
● انبوهی از نقش آفرینی های عالی
شخصیت های تنها و تنهایی ویژگی تمام این نقش آفرینی هاست، اما هیچ یک از آنها به اندازه حضور غم انگیز جرج کلونی (برنده اسکار برای فیلم «سیریانا») به نقش یک فرد بی روح و خوش لباس، اما در نهایت خودآگاه در درام انسانی «روی هوا» نیست. او در این فیلم نقش مردی دائم در حال سفر را بازی می کند که از سفر در ارتفاع ۳۰ هزار پایی لذت می برد.
جف بریجز در فیلم «قلب دیوانه» به نقش یک خواننده موسیقی محلی الکلی که مدت هاست به آخر خط رسیده، یک مرد تنهای دیگر در میان جمعیت است. بازیگر قدیمی که سابقه چهار نامزدی اسکار در کارنامه دارد، تمام جزییات این شخصیت از نواختن گیتار گرفته تا خواندن ترانه را به تصویر می کشد.
شخصیت کالین فیرث در «یک مرد تنها» هم فردی تنهاست. او در این فیلم یک استاد دانشگاه همجنس باز است که وقتی دوست خود را پس از ۱۶ سال از دست می دهد، به فکر خودکشی می افتد. فیرث برای اولین بار نامزد اسکار شده است. جرمی رنر هم در «قفسه درد» نقش یک مرد تنهای دیگر را دارد؛ یک خنثی کننده بمب که در گروه خود فردی تنهاست و زندگی اش به مو بسته است. نقش آفرینی بسیار خوب او اولین نامزدی اسکار را برایش به همراه داشته است. نلسون ماندلای فیلم «شکست ناپذیر» با بازی مورگان فریمن شاید خیلی آدم تنهایی به نظر نرسد، اما او سال هایی را در زندان انفرادی گذراند و فریمن (برنده اسکار برای «عزیز میلیون دلاری») در تک تک صحنه های فیلم این حس را منتقل می کند.
● دو بازیگر «روی هوا»؟
این بخش به خاطر رقابت اولی ها (همه نامزدها به جز پنه لوپه کروز تازه کارهای اسکار هستند) و نامزدی دو بازیگر فیلم «روی هوا» مورد توجه است. ورا فارمیگا در این فیلم نقش زنی را بازی می کند که به اندازه خود کلونی عشق پرواز دارد و او را وامی دارد در مورد نگرش بدبینانه اش به عشق تجدید نظر کند. او برای دریافت جایزه اسکار این بخش با آنا کندریک دیگر بازیگر «روی هوا» رقابت می کند. کندریک نقش شخصیتی بلندپرواز را به تصویر می کشد که او هم پس از دیدن رفتار مدیران بی رحم کلونی ناچار می شود در نگرش خود تجدید نظر کند. در مقابل، کروز که پارسال برای فیلم «ویکی کریستینا بارسلونا» برنده اسکار این بخش شد، نقش معشوقه متظاهر و بسیار احساسی شخصیت کارگردان (با بازی دانیل دی- لوئیس) در موزیکال «۹» را بازی می کند. مگی گیلینهال در حضوری دست کم گرفته شده در «قلب دیوانه» نقش یک مادر مطلقه را دارد که با یک خواننده محلی دائم الخمر، به هم ریخته و بی مسوولیت با بازی جف بریجز آشنا می شود. مو نیک هم در «پرشس» نقش یک مادر را دارد، اما از نوعی کاملاً متفاوت. این کمدین «ایستاده» در اولین حضور خود در فیلمی درام به دور از فریبندگی همیشگی خود به نقش مادری که آزارهای او نسبت به دخترش واقعاً ترسناک است، یک نقش آفرینی کوبنده و بسیار صادقانه دارد.
● سه تازه کار در مقابل دو قدیمی اسکار
شوک بزرگ این بخش این است که کریستوفر پلامر بازیگر ۸۰ساله پس از ۵۰ سال حضور در دنیای سینما برای اولین بار نامزد اسکار می شود. او به نقش لئو تولستوی در حال مرگ در فیلم «آخرین ایستگاه» که برای سرنوشت میراث ادبی خود می جنگد، حضوری ستاره وار دارد. از سوی دیگر استنلی توچی هست که در حضوری غیرکلیشه یی در «استخوان های دوست داشتنی» نقش یک قاتل متجاوز را بازی می کند. توچی پس از ده ها سال کار تحسین شده اولین بار است نامزد اسکار می شود.
یک بازیگر دست کم گرفته شده دیگر احتمالاً وودی هارلسن است که پیش از این تنها یک بار در سال ۱۹۹۷ برای فیلم «مردم علیه لری فلینت» نامزد اسکار شده است. او این بار با فیلم «پیام آور» نامزد اسکار شده است. مت دیمن که قبلاً یک بار برای «ویل هانتینگ خوب» نامزدی اسکار را تجربه کرده (او و بن افلک برای این فیلم برنده اسکار بهترین فیلمنامه غیراقتباسی شدند) به نقش کاپیتان باانگیزه تیم ملی راگبی آفریقای جنوبی در درام «شکست ناپذیر» - که بر مبنای داستانی واقعی ساخته شده- حضوری الهام بخش دارد. در نهایت، کریستف والتس بازیگر اتریشی مقیم لندن- که او هم اولین بار است نامزد اسکار می شود - در فیلم «لعنتی های بی آبرو»، تمام صحنه هایی را که در آن حضور دارد از آن خود می کند. او در این فیلم نقش یک سرهنگ اس اس جذاب اما هولناک را دارد و این اولین نقش انگلیسی زبان والتس پس از یک دهه است؛ بازیگری که به زبان های آلمانی و فرانسوی هم تسلط کامل دارد.
● رقابت چهار انیمیشن سنتی با یک بلاک باستر
آکادمی علوم و هنرهای سینمایی با پذیرش این مساله که عصر طلایی انیمیشن بار دیگر فرارسیده، تعداد نامزدهای بخش بهترین فیلم بلند انیمیشن را از سه به پنج فیلم افزایش داده که نامزدهای امسال عبارتند از؛ «کورالاین»، «آقای فاکس شگفت انگیز»، «پرنسس و قورباغه» و «راز کلس». نکته جالب فهرست نامزدهای این بخش این است که با وجود احاطه انیمیشن کامپیوتری بر بازار، از پنج فیلم نامزدشده تنها «بالا» یک بلاک باستر کامپیوتری واقعی است. («بالا» با ۲۹۳ میلیون دلار پرفروش ترین فیلم سال ۲۰۰۹ بود و از ۱۰ فیلم پرفروش سال سه فیلم انیمیشن کامپیوتری بودند.) چهار نامزد دیگر که به لحاظ تجاری عملکرد متفاوتی داشتند، هم به لحاظ ظاهری و هم از نظر استفاده از تکنیک نقاشی با دست بیشتر به کارتون های سنتی شباهت دارند.
«پرنسس و قورباغه» دستی به سر و روی یک قصه پریان کلاسیک کشیده و هرچند داستان خود را در نیواورلئانز با استفاده از امریکایی های آفریقایی تبار در نقش اصلی روایت می کند، اما در نهایت کاملاً متکی به تکنیک های انیمیشن دوبعدی عصر «بامبی» است. «راز کلس» هم ویترینی برای انیمیشن دوبعدی و دستی است. طراحی و اجرای انیمیشن در این فیلم به قدری شبیه شیوه های قدیمی است که تصور می کنید کار نواده های طراحان قرون وسطایی است که از آنها تجلیل می کند. دو فیلم «کورالاین» و «آقای فاکس شگفت انگیز» هم با استفاده از تکنیک قدیمی استاپ-موشن ساخته شده اند، با این تفاوت که فیلم اول رگه یی از انیمیشن کامپیوتری سه بعدی به کار اضافه کرده و فیلم دوم عروسک های نه چندان پیشرفته را به شکلی تاثیرگذار با ابرهای پنبه یی و پس زمینه نقاشی شده تلفیق کرده است.
● سینمای جدی با تمرکز بر صنعتی شدن
درام و رنج معیار همیشگی این بخش اسکار مستند بلند است و این نگاه امسال هم استثنا نبوده است. Which Way Home به کارگردانی ربکا کامیسا با دنبال کردن داستان مهاجران کودک و بدون همراه که می کوشند از مکزیک به امریکا بروند و به خانواده هایشان بپیوندند، مطالعه یی درباره رنج های انسانی است؛ رنج های بچه هایی که باید زرنگ تر از قاچاقچی ها و ماموران فاسد باشند. «برمه وی جی» ساخته آندرس اوسترگارد و لیز لنس- مولر رنج ها و شجاعت «صدای دموکراتیک» برمه را مستند می کند؛ گروهی از روزنامه نگاران و خبرنگاران زیرزمینی که جان خود را به خطر انداختند تا شورش علیه حکومت نظامیان در برمه در سال ۲۰۰۷ را پوشش خبری بدهند. این فیلم شامل صحنه هایی هولناک از خشونت و مرگ است.
رنج دلفین ها که ماهیگیران ژاپنی باعث آن هستند، نقطه تمرکز مستند «خلیج کوچک» به کارگردانی لویی سیهویا است. این فیلم درباره تلاش های ریچارد اïباری کارشناس دریایی (که در فیلم «فیلیپر» دلفین ها را آموزش داد) و جنگ صلیبی او برای پرده برداشتن از فاجعه کشتار دلفین هاست. مشکل رژیم و سلامتی و رنجی که آدم ها به خاطر آن می کشند موضوع فیلم «غذا، ثبت شده» ساخته رابرت کنر و الیز پیرلستاین است. این فیلم تصویری ترسناک از قیمت بالایی است که امریکایی ها برای صنعتی شدن مواد غذایی خود می پردازند. درام و رنج در پس زمینه مستند «خطرناک ترین مرد امریکا؛ دانیل السبرگ و اسناد پنتاگون» ساخته جودیت الریش و ریک گلدسمیت نیز خود را نشان می دهد. این فیلم نشان می دهد مقام رده بالای پنتاگون و طراح جنگ ویتنام چگونه اسناد محرمانه را در اختیار عموم قرار داد.
