چقدر تحریم مؤثر است؟

هم اکنون بحث تحریمهای اتحادیه اروپایی و امریکا همچنین تبعیت یا عدم تبعیت دیگر کشورها از جمله چین و روسیه نقل مجلس هر کوچه و بازاری و فعالان غالب پیشه ها در بازار گردیده است. این در حالیست که تقریباً در غالب موارد ، اطلاعات مورد رد و بدل در این خصوص بر پایه تنها حدس و گمان و گفته ها و شنیده ها و شایعات است و هیچگاه بر پایه اطلاعات درست و اساسی و شرایط کلی داد و ستد بین المللی نیست. شرایط و گفته ها هم اکنون بزرگنمایی شده ی برخی اظهار نظرهای مقامات و دولتمردان خارجی است نه واقعیات بازار داخلی و جهانی. دلیل اصلی این امر را میتوان در عدم اتکا و توجه به رسانه های داخلی و بالاخص کسب اطلاعات از رسانه های خارجی و متأسفانه غالباً آن دسته از رسانه هایی که مغایرت جدی منافع با دولت دارند یافت. بزرگنمایی تحریها و بالاخص بزرگنمایی توانایی دولتهای متخاصم دلیل اصلی ورود این شایعات به بازار است. از آن جمله میتوان به تحریم کالایی ایران ، بازرسی کشتی ها در مبادی ورودی و خروجی ، بلوکه دارایی ها و محدودیتهای شدید بانکی و ... اشاره کرد. نکته حائز اهمییت در این خصوص تحریم تاریخی ایران از نزدیک به ۳۰ سال پیش تاکنون بوده است. واقعیت آنستکه بازارهای داخلی ما نزدیک به ۳۰ سال است که در تحریم به سر می برد ولی همچون ماهی که در آب زندگی میکند از وجود آب بی اطلاع می باشد. شاهد این بحث اختلاف شدید شرایط اقتصادی و تولیدی همچنین داد و ستد در ایران و کشورهای اطراف همچون ترکیه یا امارات است. این در حالیست که در سایه این تحریم ها ، اقتصاد ایران به نسبت دیگر کشورهای ذکر شده ، ضعیف اما متکی به خود شکل گرفته است. در صورتیکه صادرات نفت خام از چرخه اقتصاد ایران حذف میشد و صد البته در کنار تحریمها ، ایران قطع و یقین یکی از اقتصادهای بسیار مقاوم جهان می بود. هم اکنون نیز نه سرمایه گذاری خارجی قدرتمند و فراگیری در ایران وجود دارد که خروج آنها از اقتصاد یک ضایعه جبران ناپذیر باشد و نه بازارهای مالی و کالایی ما در تقارب بالا با دیگر بازارهای جهانی است که قطع این روند ارتباط ما را با جهان قطع کند. بعنوان مثال بازار بورس با افزایش جو روانی تحریمها بر خلاف غالب گمانه زنیها در مسیر رشد قرار گرفته است زیرا تمایل به جای اجناس وارداتی کنونی ، به اجناس تولید داخل متمایل خواهد شد. نکته دیگر در خصوص شرایط نقل و انتقال پول از ایران به خارج یا بالعکس است. اگر هم اکنون شما تمایل به حواله پول به دیگر کشورها را داشته باشید با یک مراجعه به صرافی میتوانید این کار را انجام دهید. بانکها جز برای ترکیه از انجام این کار خودداری میکنند. صرافی ها نیز البته با کسر بخشی از پول این کار را انجام میدهند. طرف دیگر نیز پول را دریافت میکند ولی از یک بانک یا صرافی دیگر نه از بانکهای ایرانی. این روند که سالیان سال است ادامه دارد برای بانکهای داخلی و حتی خارجی به یک عرف بدل شده است. به جرأت میتوان گفت مشکل اصلی نه در تحریمهای بین المللی بلکه تاکنون در مشکلات و موانع اداری در داخل کشور خودمان می باشد که ما را از جهان دور نگه داشته است. اما واقعیت آنست که اگر هم اکنون تمایل به معامله با ایران در جهان کاهش یافته است. تقریباً هیچ تولیدکننده یا تاجری هم اکنون بصورت مستقیم با بانکهای ایرانی بصورت اعتبار اسنادی معامله نمی کند. بانکهای چین فشار مضاعفی را بر حسابهای ایران وارد نموده اند و معامله سخت تر و حتی گاهی غیرممکن شده است. تنها ترکیه حواله به یورو را می پذیرد. تقاضای طرفهای چینی هم اکنون معامله بصورت نقد Cash می باشد نه اعتبار اسنادی. کره جنوبی از تحویل کالاها به ایران خودداری میکند. این موارد چهره واقعی تحریم است اما تجربه نشان داده در میان مدت تا بلند مدت به سرعت مستهلک میشود. حداکثر فشاری که موارد ذکر شده بر بازار بالاخص بازار فولاد خواهد گذارد افزایش هزینه معامله و افزایش قیمت تمام شده کالاست. این موارد در شرایط عادی و مطابق سالیان قبل به افزایش ۱ تا ۳ درصد هزینه معامله و افزایش قیمت تمام شده کالا و در بدترین شرایط ۴ تا ۵ درصد قیمت تمام شده بالاتر خواهد بود. افزایش تا ۵% به احتمال قوی بعید خواهد بود. نکته دیگر آنکه در خصوص بازار فولاد مهمترین تأمین کننده اجناس وارداتی بازارهای داخلی کشورهای مشترک المنافع معروف به CIS هستند و مسیر حرکت نیز دریای خزر می باشد. این دریا کاملاً در اختیار کشورهای منطقه و فارغ از هر گونه اعمال نفوذی می باشد. بصورت سنتی نیز روند معاملات با این کشورها نقدی بوده و هست. به جرأت میتوان گفت در خصوص واردات انواع فولاد از این کشورها تاکنون هیچ محدودیتی وجود نداشته و نخواهد داشت زیرا ویژگیهای ذاتی این منطقه امکان چنین امری را بعید جلوه میدهد. حفظ بازار سنتی ایران قطعاً جزو اهداف استراتژیک تولیدکنندگان کشورهای مشترک المنافع در کنار رقبای قدرتمندی همچون ترکیه ، چین و کشورهای عربی بوده و هست. نکته دیگر موضع گیری های سیاسی کشورهای بزرگ و شرکای تجاری اصلی ایران از جمله چین و روسیه است که امید به تنگ تر شده دایره تحریم را ضعیف تر جلوه میدهد. این در حالیستکه تحریم کالایی ایران یا بازرسی تک تک کشتی های منطقه که به مقاصد مختلف در حرکت هستند تقریباً شبیه به رؤیاپردازی است و تنها کاربرد تبلیغاتی دارد زیرا یک کشتی که برنامه حرکت آن از ماهها پیش برنامه ریزی شده و برای ۳ مقصد در منطقه در حال حرکت است را آیا میتوان متوقف ، تخلیه، بررسی و مجدداً بارگیری نمود؟ چرا این اقدام در سالیان گذشته و حتی در روزهای پایانی جنگ رخ نداد؟ تجربه نشان داده است نه صادرات نفت خام قطع شده نه واردات بنزین پس چگونه واردات تیرآهن و ورق و میلگرد یا کاغذ و پارچه و لوازم خانگی و ... قطع گردد !