کتاب‌ها زبان می‌گشایند

آنهایی که این روزها مهمان بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب شده‌اند، احتمالا نام غرفه‌ای با عنوان «کتاب گویا» به چشمشان خورده است. دست‌اندرکاران رادیوی «ایران صدا»‌ امسال نیز تلاش کرده‌اند همچون دو سال گذشته با حضور پر رنگ در نمایشگاه به معرفی این پدیده مدرن رسانه‌ای بپردازند. به گفته مسوولان این غرفه، امسال استقبال بیشتری از کتاب گویا صورت گرفته است. می‌گویند کتاب گویا تنها کتابی است که می‌توان آن را با چشم بسته خواند. اگر دوستدار کتاب هستید و به خاطر گرفتاری‌های زیاد، وقت خواندن کتاب را ندارید می‌توانید به سراغ کتاب گویا بروید و آن را به جای خواندن بشنوید. با استفاده از کتاب گویا می‌توانید در همه حال به مطالعه بپردازید. در هنگام رانندگی، در حال استراحت در منزل یا در حال انجام کارهای خانه. کتاب‌های گویا این امکان را برای علاقه‌مندان به کتاب و کتابخوانی فراهم کرده‌اند. تحقیقات آماری در کشورهای دیگر نشان می‌دهد حدود ۷۰ درصد از افراد کتابخوان علاقه دارند در اوقاتی که فرصت و امکان کتاب خواندن را ندارند به مطالعه بپردازند، لذا به استفاده از کتاب‌های گویا (شنیداری) رو آورده‌اند. کتاب‌های گویا به علت ارزان بودن و قابلیت انتقال بیشتر در مقایسه با کتاب‌های خواندنی روند رو به رشد بیشتری دارند. ● کتابی با صدای چند گوینده کتاب گویا، متنی است که توسط یک یا چند گوینده خوانده می‌شود و به صورت فایل صوتی در‌می‌آید. کتاب گویا ممکن است با موسیقی یا افکت‌های صدایی همراه باشد. به نوشته دانشنامه ویکی‌پدیا کتاب گویا (Audio Book) نخستین بار و در پاسخ به نیاز نابینایان در آمریکا و در سال ۱۹۲۹ توسط دکتر روبرت اروین که خود نابینا بود ارائه شده، ولی بسرعت و به دلیل جذابیت مورد استقبال عموم مردم قرار گرفته است. بر اساس نتایج پیمایشی در آمریکا سود حاصل از این صنعت در سال ۲۰۰۵ در این کشور بیش از ۸۷۱ میلیون دلار بوده است. در کشور ما گروهی از ناشران اقدام به تهیه و ساخت کتاب‌های صوتی کرده‌اند. رادیو اینترنتی ایران صدا‌ فعال‌ترین تولیدکننده کتاب‌های گویا‌ست. علاوه بر تولید «کتاب گویا‌» برنامه‌های خوانش کتاب شبکه‌های مختلف، یکی از رویکردهایی است که می‌تواند پاسخگوی نیاز علاقه‌مندان دنیای کتابخوانی‌ باشد. همکاری دو رسانه رادیو و کتاب می‌تواند هم به رونق کتابخوانی کمک کند و هم منجر به پربارتر شدن برنامه‌های رادیویی شود. ● استفاده از ظرفیت‌های رسانه‌ای در تولید «کتاب گویا» حمیدرضا مقدسی،‌ مدیر گروه فرهنگ و ادب و هنر رادیوی اینترنتی ایران صدا‌ با بیان این نکته که کتابخوانی در رادیو مختص به زمان حال نیست، می‌گوید: این شیوه از زمان‌های قدیم و حتی قبل از انقلاب در رادیو اجرا می‌شده است. هم اکنون نیز بسیاری از شبکه‌های رادیویی همچون رادیو تهران، فرهنگ، جوان، ایران و... برنامه‌هایی با محتوای خوانش کتاب پخش می‌کنند؛ اما موضوع «کتاب گویا‌» مبحث جدیدی است. چون این برنامه‌های رادیویی همیشه در دسترس نیستند؛ اما «کتاب گویا» در هر لحظه می‌تواند در دسترس مخاطبان قرار بگیرد. او به تعریف‌های ارائه شده درباره «کتاب گویا» می‌پردازد و می‌گوید: ما برای تولید کتاب‌های گویا سعی کرده‌ایم از ظرفیت‌های رسانه‌ای و هنری رادیو استفاده کنیم. در کتاب صوتی‌های موجود در بازار، یک نفر فقط متن را از ابتدا تا انتها خوانده است، اما ما از عناصری چون افکت و موسیقی استفاده کرده‌ایم تا تولیداتمان حرفه‌ای باشند. همچنین با چند نفر از بازیگران برجسته سینما برای خواندن کتاب‌ها وارد گفتگو شده‌ایم. این مدیر رادیویی تاکید می‌کند: در ۱۰ سال گذشته برخی ناشران همراه با کتاب‌هایشان سی دی صوتی محتوای کتاب را هم به بازار ارائه داده‌اند. این اقدام در ابتدا مورد توجه نابینایان قرار گرفت و بعدها کاربرد وسیع‌تری پیدا کرد. او با اشاره به سایت‌هایی که فایل صوتی کتاب‌ها را در اختیار کاربرانشان قرار می‌دهند، می‌گوید: برنامه‌ریزان ایران صدا با بررسی تمامی این وب‌سایت‌ها به مدل جدیدی رسیده اند. ما سعی می‌کنیم در تولید کتاب گویا‌ از چارچوب کتاب خارج نشویم. همچنین به شنونده کمک می‌کنیم که بتواند کتاب را در ذهنش تصویر کند. ● تولید بیش از ۲ هزار عنوان کتاب گویا مدیر گروه فرهنگ و ادب ایران صدا با اشاره به این نکته که تاکنون ۲۳۹۵ عنوان کتاب گویا توسط رادیوی اینترنتی ایران صدا تولید شده است، تاکید می‌کند: از این میان ۲۰۷۱ عنوان آن در حوزه فرهنگ و ادب قرار می‌گیرد و بقیه آن شامل کتاب‌هایی با موضوعات علمی و ورزشی می‌شود. مقدسی با بیان این که سیاست کلان ایران صدا‌ تبدیل کتاب‌های موجود در بازار به کتاب گویا‌ست، می‌گوید: در کنار این فعالیت اصلی تاکنون چندین برنامه خوانش کتاب‌ چندین شبکه رادیویی را نیز به کتاب گویا‌ تبدیل کرده‌ایم. این مدیر رادیویی درباره قیمت کتاب‌های عرضه شده می‌گوید: روی این کتاب‌ها قیمت نازلی گذاشته‌ایم تا کسانی که واقعه علاقه‌مند هستند، جهت دانلود به سایت مراجعه کنند. قیمت این کتاب‌ها زیر هزار تومان است. البته در مناسبت‌های مختلف مثل نمایشگاه کتاب، دهه فجر،‌ هفته دفاع مقدس و... برخی قیمت‌ها صفر می‌شود. از مقدسی می‌پرسیم آیا کتاب گویا می‌تواند رقیبی برای کتاب‌های سنتی محسوب شود. او پاسخ می‌دهد: ما در نشست‌هایی که همزمان با نمایشگاه کتاب برگزار می‌شود، این موضوع را مورد بررسی قرار می‌دهیم. برخی ناشران به کتاب گویا‌ به عنوان یک رقیب نگاه می‌کنند. آنها فکر می‌کنند که این کتاب‌ها بازار نشر را خراب خواهد کرد. در حالی که خیلی از مخاطبان بعد از شنیدن یک کتاب گویا علاقه‌مند می‌شوند اصل آن کتاب را هم بخرند و بخوانند. ضمن این که ما می‌توانیم با مشارکت ناشران، کتاب گویا‌ تولید کنیم و به آنها تحویل دهیم. مقدسی ادامه می‌دهد: ‌ناشرانی که با ما همکاری کرده‌اند، فواید آن را دیده‌اند. او از تولید کتاب گویا با عنوان گنجینه‌های شعر فارسی‌ خبر می‌دهد و می‌گوید: سعی داریم اولین کتاب گویا از مجموعه داستان‌های شاهنامه فردوسی را همزمان با روز بزرگداشت فردوسی (۲۵ اردیبهشت)‌ عرضه کنیم.