گاو نر می خواهد و مردکهن

در میان رویکردهای نوین بانکی در دهه های اخیر، پیدایش بانکداری الکترونیک اثر گذارترین تحول نظام بانکداری در ایران است. منکر پیشرفت ها نیستیم، اما در عصر دیجیتال امروز و در دنیای کارت های اعتباری و بانکداری آنلاین، بانکداری در کشور ما هنوز آن طور که بایدبه مرز بلوغ و توسعه یافتگی دست نیافته و همتراز با بانکداری جهانی گام برنمی دارد. در واقع صنعت بانکداری الکترونیک در ایران با موانعی روبه رو است که اجازه نداده بتوانیم همگام با رشدو گسترش این صنعت در دنیا و حتی کشورهای منطقه گام برداریم. ● زیرساخت های IT نبودزیرساخت های مخابراتی قوی برای انتقال سریع و امن داده های موردنظر بانک ها و نبودامضای دیجیتالی باعث شده بسیاری از بانک ها با وجوداستفاده از نیروی متخصص IT نتواننداز ویژگی ها و توانایی های آنان بهره گیرند. این را هم بگوییم که ایجادشبکه و زیرساخت وظیفه بانک ها نیست. هم اکنون بشقاب های مربوط به ارتباطات بی سیم موجوددر بانک ها که قرار بوده شبکه بانکی نام گیرند، با مشکل مواجه اند. متأسفانه به دلیل مشکلات مختلف با وجودنصب چنین تجهیزاتی در برخی بانک ها، هنوز از روش های تماس از طریق خطوط تلفنی استفاده می شود. در حقیقت بانک های مختلف بایدبا هم از نظر الکترونیکی تعامل داشته باشندو بعدبا برنامه ریزی ایجادزیرساخت مخابراتی مستقل که طبعاً بایدتوسط مخابرات صورت گیرد، به سوی دیجیتالی شدن حرکت کنند. ● آتش تحریم به دلیل تحریم های صورت گرفته، اغلب بانک های صاحب نام جهان تمایلی به همکاری با بانک های ایرانی ندارند. همچنین عدم دسترسی به برخی سخت افزارها و نرم افزارهای فناوری های نوین به دلیل محدودیت های موجودمنجر به اختلال و عدم کارایی بانکداری الکترونیک در کشورمان شده است. عملاً شرکت های مهم و مطرح دنیا در این حوزه نمی توانندبه کشور واردشوندو به نوعی مجبور به کپی برداری از تکنولوژی های پیشرفته ایم که اوضاع را دشوارتر می کند. این را هم بایدگفت که وزنه مشکلات در این صنعت بیشتر به سمت مشکلات نرم افزاری سنگینی می کندتا موانع سخت افزاری. به این معنا که نرم افزارهای تبادل اطلاعات ما که توسط متخصصان داخلی طراحی شده کامل و بی نقص نیستند، در حالی که عوامل مخرب و هکرها تا حدزیادی در مقیاس جهانی عمل می کنندکه این امر شرایط ناامنی را رقم می زند. ● فرهنگ عمومی و آموزش همگانی صف های طولانی در بانک ها نشان می دهندکه هنوز بخش عمده ای از مردم با سیستم های بانکداری الکترونیک آشنایی کامل ندارندو یا حداقل به آنها بی اعتمادند. البته مشکل اصلی در این زمینه به نواقص ابزارهای مورداستفاده در این نوع بانکداری بازمی گردد. برای مثال اینترنت پرسرعت نیازی اساسی برای استفاده از این ابزارها است، در حالی که در ایران دسترسی به اینترنت با استانداردهای جهانی هنوز یک رویای شیرین به حساب می آید. ضعف در آموزش کارکنان یکی دیگر از مشکلات موجوددر بانکداری الکترونیک است. گاهی مشاهده شده کارکنان بانک ها علاوه بر استقرار سیستم مکانیزه، در کنار استفاده از این سیستم ها کارها را به صورت دستی انجام می دهند. بنابراین پس از اصلاح زیرساخت ها، آموزش و اطلاع رسانی در کشور یک امر ضروری به حساب می آیند. فرهنگ استفاده از توانمندی های بانکداری الکترونیک در جامعه تنها در نتیجه بسترسازی مناسب فرهنگی، ایجاداعتمادبه این شیوه بانکداری و اجرای برنامه های آموزشی و تبلیغاتی، ممکن و میسر خواهدشد. ● حلوای نقد نگهداری پول نقدبه ایرانیان اطمینان خاطر می دهد. مردم صف می‎ایستندو پول خودرا توسط سیستم های خودپرداز (ATM) از بانک خارج می‎کنند، سپس خریدمی‎کنندو پول خودرا به مغازه دار می‎دهند، مغازه دار نیز همان پول را پس از صرف زمان به حسابش در بانک می‎ریزد! این در حالی است که اگر از پایانه فروش (POS) نصب شده در فروشگاه ها استفاده شود، هزینه های فرصت افرادبه شدت کاهش پیدا می کندو دیگر نیاز به اتلاف وقت برای گرفتن یا واریز کردن منابع نقدی در بانک نخواهدبود. علاوه بر این، اعطای هدیه به دوستان و آشنایان، از دیرباز جزو آداب و رسوم کشورمان بوده است. اما علیرغم وجودهدایای اعتباری، اکثر افرادبه استفاده از پول نقدتمایل بیشتری نشان می دهند، هر چنددر این موضوع، مقادیر کارت های اعتباری نیز خودیک چالش به حساب می آیند. ضمناً برای آگاهی افراداز مزایای بانکداری الکترونیک، علاوه بر تأکیدمزایای اولیه آن همچون صرفه جویی در زمان و هزینه، ضروری است بر منافع عمومی استفاده از آن همچون کاهش مصرف سوخت، کاهش ترافیک، کاهش آلودگی محیط زیست، کاهش هزینه های چاپ اسکناس و غیره تأکیدگردد. ● بانکداری سنتی مطمئن تر است؟ در ایران مشتریان بانک ها ترجیح می دهنداز طریق سیستم سنتی امور بانکی خودرا انجام دهند. در واقع مشاهده می شودکه استفاده از اینترنت برای مشتریان به عنوان یک نیاز حیاتی و یک ضرورت مطرح نیست. عدم امنیت می تواندیکی از علت های این امر باشد. برای مثال در سیستم سنتی افرادبا دریافت یک سندکاغذی که در محاکم قانونی قابل پذیرش است، احساس امنیت بیشتری می کنند، در حالی که سندالکترونیکی دارای این اعتبار نیست. این مشکل با تشکیل ارگانی مشترک از وزارت اطلاعات، قوه قضاییه و شبکه بانکی برای پیگیری موانع امنیتی تا حدودی کاهش خواهدیافت. از سویی دیگر به دلیل وجودفرار مالیاتی، افرادتمایلی به فاش کردن مسایل اقتصادی خودندارند. حال آن که در دنیای الکترونیک همه چیز ثبت و ضبط می شودو به همین خاطر تمایلات به بانکداری الکترونیک در کشورمان کمتر است. ● مشکلات ساختاری هزینه نسبتاً سنگین پیاده سازی بانکداری الکترونیک از جمله خریدتجهیزات سخت افزاری برای گذار از بانکداری سنتی به بانکداری نوین مانعی بر روندتوسعه بانکداری الکترونیکی در ایران است. از سویی منطبق نبودن ابزارهای پولی و بانکی کشور با ابزارهای پولی و بانکی جهان نظیر کنترل سودنرخ بانکی، سقف اعتباری، نسبت سپرده قانونی و مواردی از این دست، یکی از موانع ارتباط بین بانک های ایرانی و بانک های خارجی و در نتیجه به روز بودن بانک های داخلی است. حضور پررنگ دولت و شبه دولتی‏ها در توسعه زیرساخت های ارتباطی و عدم حضور شرکت‏های بزرگ بخش خصوصی از دیگر موانع موجودبر سر راه گسترش بانکداری الکترونیک به شمار می آیند. با توجه به مشکلات برشمرده شده در حوزه بانکداری الکترونیک و از آنجایی که این مکانیزم تأثیر زیادی در همه جوانب اقتصادی دارد، امیدواریم روز به روز فرهنگ استفاده از آن در میان مردم بیشتر و بیشتر شود.