● مقدمه
هنگامی که برنامه ریزان و نقش آفرینان برنامه توسعه ، در کشورهای شمال ، به ارزیابی و نقد برنامه های خود مشغول بودند ، تکنوکرات های کشورهای جنوبی ، که غالبا تربیت یافتهای کشورهای جهان به اصطلاح پیشرفته بودند ، با عجله و لجاجت و البته به بهانه توسعه پایدار می خواستند سرزمین پدری را شبیه آنچه در غرب دیده بودند نمایند . غافل از اینکه آنان خود وارث سرزمینی هستند که در بسیاری جهات ، توانمندتر و مستعدتر از سرزمین های شمال برای توسعه پایدار می باشد .
این باور غلط موجب شد تا مردم کشورهای جنوب دچارنوعی فراموشی تاریخی نسبت به میراث سرزمین پدری شوند . آنان فراموش کردند که قرن ها پدرانشان در این سرزمین ها ، به درستی و با کیفیت زیستند . آنان تقلید از سرزمین های شمالی را بردانش بومی و تجربه پدران خود ترجیح دادند ، در نتیجه هم از سرزمین آباء و اجدادی دور و نسبت به آن بیگانه شدند و هم نتوانستند به درستی بازتاب های مثبت و منفی عملکرد توسعه را در کشورهای صنعتی بشناسند . درنتیجه قادر نشدند تا تجربه دانش این کشورها را در زمینه توسعه پایدار ، بومی و قابل اجرا در سرزمین های خود کنند .
این کشورها به لحاظ ویژگی های طبیعی و اقلیمی ، صاحب چنان میراث فرهنگی و دانش تجربی در حفظ و صیانت از محیط زیست و بهره برداری و مدیریت آب هستند ، که مردم آن قرن ها دراین سرزمین ها به درستی و با کیفیت زیستند و تمدنهای بزرگ را بوجود آوردند .
( دکتر محمود طالقانی – میراث فرهنگی و توسعه پایدار – فصلنامه کندوج – شماره هشتم – صفحه ۱۰ )
● گردشگری و سیاح دوستی در فرهنگ غنی ایرانی
در فرهنگ غنی جامعه ما ، از قدیم بر احترام به مسافر و سیاح دوستی ، سفارش نموده اند. حتی سعدی شیرین سخن به جان پروریدن مسافر را توصیه کرده ، در مورد گردشگری چنین نظری دارد :
نکو بایدت نام و نیکو قبول
نکو دار بازرگان و رسول
بزرگان ، مسافر بجان پرورند
که نام نکویی به عالم برند
تبه گردد آن مملکت عن قریب
کز او خاطر آزرده آید غریب
غریب آشنا باش و سیاح دوست
که سیاح جلاب نام نکوست
نکودار ضیف و مسافر عزیز
وز آسیبشان بر حذر باش نیز
ز بیگانه پرهیز کردن نکوست
که دشمن توان بود در زی دوست
توجه به میراث فرهنگی چندین هزار ساله و تنوع فرهنگی موجود و اقلیم های طبیعی ، و استفاده مناسب از آنها در جهت توسعه اقتصادی و اجتماعی از اولویت های مهم جامعه و کشور است . بر همه دور اندیشان و دلسوزان جامعه فرض است که با دقت و توجه لازم به میراث فرهنگی، اقلیم طبیعی و محیط زیست ، درجهت اشاعه و کابرد مناسب آن ، برنامه ریزی در جهت توسعه گرشگری و جذب گردشگر از همه نقاط جهان ، اقدامات لازم بعمل آورند .
توسعه صنعت گردشگری در دنیای امروز یک از روشهای توسعه اقتصادی است زیرا صنعت گردشگری ، صنعتی است که نقش عمده ای در اشتغال مولد و افزایش درآمد ملی و فردی دارد . گردشگری در جهان بیش از ۲۵۰.۰۰۰.۰۰۰ فرصت شغلی ایجاد کرده است که بیشتر از اشتغال در صنعت خودرو سازی است که خود بزرگترین صنعت اشتغالزای دنیا می باشد .
در آمد حاصل از صنعت گردشگری در جهان در سال گذشته میلادی، بیش از ۴.۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ یورو بوده است .
● آمار خیره کننده از رشد گردشگری در مالزی
در حالی که بسیاری از کشورها در میان بحران اقتصادی اروپا و آمریکا امید چندانی به کسب درآمد کلان از صنعت گردشگری ندارند . سال گذشته میلادی ( ۲۰۱۱) ۲۴ میلیون و ۷۰۰ هزار گردشگر به مالزی ، کشوری که ۲۷ میلیون نفر جمعیت دارد ، سفر کردند. وزیر توریسم مالزی اعلام کرد که سال گذشته میلادی ۲۴ میلیون و ۷۰۰ هزار گردشگر خارجی به مالزی سفر کردند و درآمدهای این کشور از محل صنعت گردشگری به ۵۸ میلیارد و ۳۰۰ هزار رینگیت ( ۱۸ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار ) رسید. در سال ۲۰۱۰ میلادی تعداد گردشگرانی که به این کشور سفر کرده اند ۲۴ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر و درآمد حاصل از صنعت گردشگری ۵۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون رینگیت بود . وزیر توریسم مالزی تصریح کرد که دولت مالزی تلاش می کند با اتخاذ تدابیر مناسب ، تعداد گردشگران در این کشور را تا سال ۲۰۲۰ میلادی به ۳۶ میلیون نفر و درآمد صنعت توریسم را به ۱۶۸ میلیارد رینگیت برساند . او گفت ؛ بیشتر گردشگران مالزی از کشورهای ایران ، قزاقستان ، نیوزلند ، روسیه ، کره جنوبی ، فرانسه ، میانمار ، تایوان ، چین و برونئی هستند . ورود این تعداد گردشگر به کشوری که جمعیت آن حدود ۲۷ میلیون نفر اعلام شده ، نشان دهنده مدیریت خوب صنعت گردشگری در مالزی است .
گزارش ها از مکزیک هم حاکی از آن است که در سال گذشته میلادی حدود ۲۲ میلیون و ۶۰۰ هزار گردشگر به مکزیک سفر کرده اند که در این میان ۵۵ % گردشگران از روسیه ، ۱۳% ار ایتالیا ، و ۱۰% از فرانسه بوده اند .
( به نقل از روزنامه همشهری تاریخ ۱۶/۱۱/۹۰ شماره ۵۶۲۴ )
این درآمد قابل توجه برای کشور کوچک مالزی در حالی است که این کشور فاقد زمینه های تمدنی فرهنگی باستانی و جاذبه هایی متفاوت و متنوع گردشگری است که در کشور فرهنگی ما به وفور وجود دارد . حتی به جرئت می توان گفت موزه های موجود در شهرهای کوچک کشور ما ، بسیار پر بارتر و غنی تر از موزه پایتخت کشور مالزی است .
● گردشگری و آسیب های فرهنگی
کشورهای مانند مالزی ، امارات متحده عربی ، مصر و لبنان نیز چون کشور ما ، کشورهایی مسلمان هستند که مقررات و قوانین اسلامی در آن ها جاری است که تعداد زیادی گردشگری خارجی را جذب می نمایند ، در عین حال از طرف مقامات این کشورها بحثی در مورد آسیب های فرهنگی ناشی از حضورگردشگران خارجی مطرح نشده یا بسیار کم و در حد نگران کننده نبوده است. افرادی که به اینگونه کشورها مسافرت نموده اند خود مشاهده کرده اند مردم مسلمان این کشورها چندان هم زیر نفوذ و تاثیرفرهنگی مسافران خارجی قرار نگرفته و از دایره اعتقادات خود و انجام مراسم دینی و مذهبی پای بیرون ننهاده و حتی پوشش ظاهری خود را کاملا حفظ نموده اند .
● گردشگری عامل افزایش درآمد و اشتغال
توسعه صنعت گردشگری ، بخصوص در کشور ما موجب گسترش اشتغال در سطوح مختلف جامعه و مناطق مختلف جغرافیای از کنار دریاهای جنوب و شمال گرفته تا ارتفاعات کوههای بلند می گردد .
تنوع ، تعدد و کیفیت جاذبه های گردشگری ، فرهنگی و قومی کشور ما ، در کمتر کشوری در سطح جهان وجود دارد . بدیهی است در صورت آماه نمودن بسترهای جذب گردشگری خارجی ، تمدن چندین هزار ساله و آثار باقی مانده از این تمدن باستانی ، موجب جلب افراد مختلف با زمینه های فرهنگی و اجتماعی گوناگون ازاقصا نقاط جهان می گردد .
بستر و زمینه توسعه گردشگری در مملکت ما کاملا آماده است و با توسعه مناسب در بعضی بخش های خدماتی و جانبی ، می توان تعداد زیادی گردشگر مشتاق دنیا را جلب کرد و درآمد هنگفتی را به داخل کشور و به سوی اقشار مختلف جامع سوق داد. با مدیریت مناسب و پیشرو در صنعت گردشگری ، از این ظرفیت بی نظیر کشور برای جذب گردشگران در حد بسیار بیشتری می توان اقدام نمود تا علاوه فراهم آوردن زمینه کسب در آمد برای آحاد جامعه و در نتیجه بالابردن درآمد ملی برای کل کشور ، کمک به توسعه پایدار و متوازن در کلیه نقاط کشور ، افزایش اشتغال و کاهش بیکاری مزمن و آزار دهنده اجتماعی و آسیب زننده سیستم اقتصادی ، معرفی بیشتر و بهتر فرهنگ غنی و متمدن ایران زمین به جهانیان ، بهبود روابط با مردم و ملت های دنیا و آگاه کردن آنها از واقعیت های اجتماعی جامعه و کشور ایران ، ایجاد تحرک و تفکر در سازمانهای دولتی و خصوصی ، آشنائی با فرهنگ های مختلف دنیا و افزایش سعه صدر در مردم جامعه و مسئولان و بهبود روابط بین ملل و اقوام جامعه جهانی ، شناساندن فرهنگهای بومی وقومی ، آداب و مراسم مختلف جاری در بین خرده فرهنگهای جامعه بزرگ ایران به جهانیان ، و بسیاری موارد دیگر را فراهم آورد . بدین ترتیب ضمن تحقق برنامه های توسعه پایدار، دولت و نظام حکومتی از دو بیماری بزرگ اجتماعی ؛ بیکاری و عدم اشتغال و بسیاری از مسائل و معضلات اجتماعی ، خلاصی یافته یا با فشار کمتری روبرو خواهند شد .
