در آستانه بهار و تعطیلات نوروز قرار داریم. شمار زیادی از هموطنان ارجمندمان برای تهیه بلیت سفر از هماکنون خود را آماده کردهاند. عدهای هم که از وسیله نقلیه شخصی استفاده میکنند، در تدارک تهیه بیمهنامه و برگه معاینه فنی برای خودروهای خود هستند.
خبرنگاران ما هم همراه شما عزیزان، معرفی استانها و نقاط دیدنی میهن اسلامیمان را آغاز کردهاند تا با آگاهی کامل از وضع شهرها و نقاطی که برای انتخاب گذران تعطیلات هنوز دودل هستید، محل اقامت خود را برگزینید.
امید اینکه در این سفرها به شما خوش بگذرد و سالم به خانه و کاشانه خود بازگردید. استان یزد با وسعتی حدود ۱۳۱ هزار و ۵۷۵ کیلومتر مربع در مرکز ایران و حاشیه کویر نمک واقع شده و مرکز آن شهر یزد است.
دمای هوا در این استان در تابستان و زمستان و حتی در شب و روز نوسان دارد و میتوان گفت یزد دارای دو فصل است. فصل بلند گرما که از اسفند آغاز میشود و تا مهر ادامه دارد و فصل کوتاه سرما که زمان آن از آبان تا اواخر بهمن است.
● جاذبههای گردشگری
استان یزد از بناهای تاریخی و بینظیری برخوردار است که گنجینهای از هنر، فرهنگ و تمدن ایرانی را در خود جای داده است که از آن جمله میتوان به بناهای مذهبی شامل بقاع متبرکه، مساجد، حسینیهها، زیارتگاههای زرتشتیان و خانههای تاریخی، آبانبارها، باغهای تاریخی، بادگیرها و بازارچهها اشاره کرد.
زندان اسکندر، بقعه شیخاحمد فهادان، مجموعه تاریخی مسجد چهل محراب، آتشکده زرتشتیان، گنبد مصلای عتیق، بقعه دوازده امام (ع)، مسجد یعقوبی و بقعه سیدشمسالدین از دیگر آثار تاریخی استان یزد هستند. تاکنون بیش از ۶۵۰۰ اثر تاریخی شناسایی و افزون بر ۱۴۲۰ اثر به ثبت ملی رسیده است.
● امکانات تفریحی
طبیعت در استان یزد اغلب برای جهانگردان و مردم غیربومی جالب و پرکشش است. طبیعت چندگونه و کاملاً متفاوت استان از پرجاذبهترین دیدنیهای این شهر به شمار میرود، از یک سو پهنههای بیابانی و تپههای ریگ روان و از سوی دیگر و به فاصله نزدیک ارتفاعات زیبای شیرکوه و ییلاقات سرسبز، درهها و دامنههای آن و گوناگونی آب و هوا جلوههای جذاب برای تفریح و بهرهمندی از طبیعت است.
● مساجد استان یزد
یزد را دارالعباده هم مینامند و به همین علت مساجد زیادی در جایجای این استان به چشم میخورد که در این بین قدیمیترین مسجد ایران یعنی مسجد جامع فهرج نیز قرار دارد.
این بنای خشت و گلی که یادگاری از صدر اسلام است، تقریباً به همان صورت اولیه باقی مانده است و در ۳۰ کیلومتری شرق یزد قرار دارد. از دیگر مساجد استان میتوان به مسجد جامع کبیر یزد اشاره کرد که به لحاظ سیر تحول تاریخی، شیوه ساختمانی و تزیینات به کار رفته در آن از اهمیت بالایی برخوردار است.
سر در رفیع و منحصر به فرد، مقرنس و معرق کاری، در نفیس چوبی منبتکاری شده، ایوان مزین به اسمای مبارکه الهی به صورت خط کوفی، منارهها، محراب معرق، کتیبههای ثلث و کوفی این مسجد را در شمار آثار کمنظیر جهان اسلام قرار داده است. از دیگر مساجد تاریخی و مهم استان میتوان به مسجد ملااسماعیل، مسجد میرچقماق، مسجد ریگ و مسجد چهارمنار اشاره کرد.
● زیارتگاههای زرتشتیان
زیارتگاههای پیرنارکی و پیر چکچک از مراکز آیینی و مذهبی زرتشتیان در استان یزد است و هر سال گروههای زیادی از زرتشتیان در نقاط مختلف ایران و جهان در این مراکز جمع میشوند و به دعا و نیایش میپردازند که زیارتگاه پیر چکچک (پیر مراد) از مهمترین آنها است و از جاذبههای مهم گردشگری استان یزد محسوب میشود.
همچنین دخمههای آن در ۱۵ کیلومتری جنوبشرق یزد در بلندای کوهی که به کوه دخمه معروف است واقع شدهاند. بر فراز این کوه دو عمارت سنگی «مدور برج» ساخته شده است که با نامهای دخمه مانک جی لیمجیهاتریا و دخمه گلستان مشهور است.
● خانههای قدیمی
خانههای قدیمی از جمله بناهای ارزشمند استان یزد هستند که زندگی سنتی مردم این منطقه را یادآور میشوند. این خانهها از لحاظ معماری و قدمت اهمیت فراوانی دارند و فقط در شهر یزد است که هنوز خانههای دوران ایلخانی قابل سکونت هستند.
از ویژگیهای مهم این خانهها میتوان به حیاط مرکزی آن، تالار، اتاقهای سه دری، پنج دری، کریاس و دیگر فضاهای گوناگون اشاره کرد که دیوارهای بلند این خانهها و نحوه آرایش و سازماندهی فضاهای گوناگون دور تا دور حیاط و نماسازی زیبا برای این خانهها از ویژگیهای مهم و منحصر به فرد آنها است.
قدیمیترین خانه ثبتی در یزد «خانه توانا» متعلق به دوران ایلخانی است. از دیگر خانههای قدیمی یزد میتوان به خانه محمودی، خانه لاریها، خانه عربزاده، خانه تقدیری، خانه آقازاده ابر کوه و خانه مرتاض اشاره کرد.
● آبانبارها
آبانبارها از شاخصترین نشانههایی هستند که منظر عمومی شهر یزد را از دیگر شهرهای کشور متمایز میسازند. عمدهترین مصالح ساخت این آبانبارها «دیمه» است که از آهک، خاکستر و ماسه بادی تشکیل شده است.
این آبانبارها که معمولاً در مرکز محلههای شهر واقع شدهاند از چهار عنصر اصلی خزینه، گنبد و بادگیر تشکیل شدهاند و از جمله این آبانبارها میتوان به آبانبار ۲۲ بهمن تفت، آبانبار شاهولی تفت، آبانبار هفت بادگیر صدوق و آبانبار شش بادگیر یزد اشاره کرد.
● بادگیرها
شهر یزدبه شهر بادگیرها هم معروف است و در واقع این بادگیرها زمانی سیستم تنفسی شهر محسوب میشدند و بیشتر به فضاهای مسکونی و قدیمی تعلق دارند و از چهار بخش بدنه، قفسه، تیغهها و سقف ساخته شدهاند که بدنه آنها به صورت مکعبمستطیل یا منشور و قاعده آنها اغلب به شکل مربع، مستطیل یا هشتوجهی است.
● یخچالهای خشتی
یخچالهای خشتی زیبایی در استان یزد دیده میشود که مردم در گذشته یخ را در آنها نگهداری میکردند و در فصل تابستان یخها را مورد استفاده قرار میدادند.
قدیمیترین این یخچالها در شهرستان ابرکوه، صدوق و میبد دیده میشوند و قدمت اغلب آنها به دوران قاجار بازمیگردد که انباشتن یخ در مخزن و پوشاندن سطح یخ از پوشال و کاه در فصل زمستان و استفاده از آن در فصل تابستان از کاربری این یخچالهای خشتی بود. دیوارههای سایهدار، حوض یخبند، مخزن یخچال و گنبد چهار قسمت اصلی یخچالها را تشکیل میدهد.
● جاذبههای طبیعی
درختان سرو از جمله درختان دیرزیست استان یزد است که تعدادشان در استان یزد کم نیست و در طول دورانها و زمانهای گذشته در مقابل حوادث و بلایای طبیعی مقاومت کردهاند و از آن جمله به سرو ۴۰۰۰ ساله ابرکوه، سروهای کهن منگاباد و اشکذر اشاره کرد. سرو اشکذر مرتفعترین سرو یزد بیش از ۴۰ متر ارتفاع دارد و محیط تنه سه متر و قطر تاج آن ۵/۱۰ متر است.
در میان این سروها، سرو ابرکوه بیشتر مورد توجه گردشگران بوده است، به طوری که مارکوپولو در خاطرات سفرش مینویسد «یکی از چند سروی که در ایران دیدهام، خوش بالای ابرکوه است که همچون آبشاری سبز از آسمان فیروزه فام بر روی زمین تنیده ابرکوه فرو میآید و از هر طرف که وارد ابرکوه شوی این سرو کهنسال و پرطراوت مانند چراغ دریایی سبزی ما را به بندر دریای کویر و خورشید تابان فرا میخواند».
● موزههای استان یزد
۱۷ موزه در استان یزد فعال است و دو موزه دیگر هم با نام موزه مردمشناسی تفت و موزه سفال میبد در دست ساخت است. موزههای آب، آیینه روشنایی، سکه و مردمشناسی حیدرزاده، مردمشناسی ابرکوه، مردمشناسی مهریز، مردمشناسی اردکان، وزیری، رجال، علوم طبیعی و پست میبد از اماکن دیدنی استان یزد هستند.
● بافت قدیم یزد
یزد نخستین شهر خشتخام و دومین شهر تاریخی جهان است و بافت تاریخی این شهر با عرصه ۷۴۳ و حریم ۵۰۰۰ هکتار در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
این بافت تاریخی شامل محلههایی نظیر فهادان، کوچه بیوک، خرمشاه، سرجمع، میرقطب، یعقوبی، شش بادگیر و چند محله دیگر میشود که محله فهادان از قدیمیترین آنها است. در این بافت تاریخی هنوز برخی خانههای دوره ایلخانی مسکونی هستند و شهر یزد از این لحاظ منحصر به فرد است.
● صنایع دستی یزد
فرشبافی عمدهترین صنایع دستی استان یزد است که نیمی از آن به خارج از کشور صادر میشود و بقیه در داخل کشور به فروش میرسد، از دیگر صنایع دستی این استان زیلوبافی را میتوان نام برد که مهمترین مرکز این صنعت شهرستان میبد است و قدیمیترین زیلو با طرح زیبای محرابی را میتوان در موزه تخصصی زیلوی این شهرستان دید که مربوط به سده ۸۰۸ هجری قمری است.
همچنین این استان تنها استان کشور است که هنوز در آن ایکات و دارایی بافته میشود و ترمههای این شهر همواره مورد توجه جهانگردان و گردشگران بوده است.
سبدبافی، زرگری سنتی، چاقوسازی، منبتکاری، خراطی، گیوهبافی و آهنگری از دیگر صنایع دستی استان یزد است. مهمترین کالاهایی که به عنوان سوغات استان یزد مطرح هستند، میتوان ترمه سفال، شیرینیهای سنتی نظیز لوز، باقلوا، قطاب، پشمک و سوهان یزدی را نام برد.
