۸ حرفی‌ که نباید به ‌کودک‌ گفت

گاهی می‌بینیم که برخی پدر و مادرها فرزندان خود را بد صدا می‌زنند یا لقبی ناپسند به او می‌دهند. گاهی از دیدن چنین منظره‌ای با این که با این افراد غریبه‌ایم، از شدت ناراحتی مو بر تنمان راست می‌شود و حاضر نیستیم لحظه‌ای در محل توقف کنیم. می‌دانید این‌گونه رفتارهای والدین، چه تاثیری بر سلامت روان کودکان دارد؟ به علت آسیبی که چنین مواردی بر شخصیت کودکان دارد، به ذکر ۸ نمونه از این قبیل خطاهای نسبتا رایج والدین می‌پردازیم... ۱) اسم گذاشتن روی بچه‌ها اگر کودکان را به نام‌هایی مانند احمق و تنبل بنامید، باور می‌کنند که دارای این صفات و خصوصیات هستند. به علت آسیبی که به کار بردن این نام‌های منفی به شخصیت بچه‌ها وارد می‌کند اعتماد به نفس او از بین می‌برد. اگر کودکی به صفت «زشت» نامیده شود، ممکن است از حضور در جمع و بازی با دیگران خودداری کند. اگر بگویید: «کمرو»؛ از ارتباط با هم‌سالان و بزرگ‌ترها پرهیز می‌کند. چه باید گفت؟ با جمله‌ای مثبت توجه بچه را به رفتاری معطوف کنید که باید تغییر دهد: «این اتاق نامرتب و به هم ریخته است» یا «کاغذ و مدادهایت روی زمین پخش شده و باید جمع شود.» ۲) طرد کردن بچه‌ها طرد کردن بچه‌ها، نشان دادن نفرت یا تمایل به جدایی از آنهاست. برای یک کودک، دوست داشته نشدن از طرف فردی که او را به دنیا آورده، به معنی دوست داشته نشدن از طرف همه افراد است. آنچه یک کودک باید بداند این است که پدر و مادر بدون هیچ قید و شرطی دوست‌اش دارند. ۳) منفی‌بافی بچه‌ها با کلمات و جمله‌هایی که به آنها می‌گوییم، بزرگ می‌شوند. یک پژوهشگر با عده‌ای زندانی گفتگو و مصاحبه کرد. از آنها پرسید که به چند نفر از آنها هنگام بچگی گفته شده که زندانی خواهند شد، با کمال تعجب دریافت که تقریباً پاسخ همه آنها به این سوال مثبت بود. والدین باید آینده خوبی را برای بچه‌ها ترسیم و پیش‌بینی کنند. ۴) مقصر دانستن بچه‌ها هنگام بروز مشکلات مقصر دانستن کودک هنگام مشکلات به این معنی است که او به دلیل کاری که دیگران انجام داده‌اند سرزنش می‌شود. بچه‌ها هدف آسان و در دسترس برای به گردن گرفتن تقصیر دیگر اعضای خانواده هستند. اگر بچه‌ها باید یاد بگیرند که مسوولیت کارهای‌شان را به عهده بگیرند، ما باید نمونه‌ای از مسوولیت‌پذیری در برابر اشتباهات و ضعف‌هایمان باشیم. چه باید گفت؛ اگر عصبانی شدید به محض به دست آوردن خونسردی از کودک معذرت بخواهید و مثلاً بگویید: «ببخشید دعوات کردم، امروز خسته بودم.» ۵) انتظارات نابه‌جا پدر و مادرانی که از فرزندان خود انتظارات بیجا دارند آنها را مجبور می‌کنند که بهترین بازیکن باشند یا در مدرسه نمره ?? بگیرند. پیامی ‌که پشت این عمل پنهان شده این است که تو در مدرسه به اندازه کافی خوب نیستی. داشتن انتظار بی‌جا تنها اعتماد به نفس کودک را از بین می‌برد. چه باید گفت؛ با تاکید به نکات مثبت بگویید: «خیلی عالی است که نمره‌های ?? زیادی در کارنامه‌ات داری، اشکالی ندارد نمره ?? گرفتی چون تو تمام سعی خود را کردی و هر انسانی ممکن است اشتباه کند. سعی کن اشتباهاتت در آینده کمتر شود لزومی‌ ندارد همیشه و همه‌کس نمره ?? بگیرند.» ۶) مقایسه کردن وقتی به کودک می‌گویید که رفتارش مثل خواهرش خوب نیست، بذر حسادت و بددلی را بین فرزندان خود می‌کارید. بچه‌ها نباید در خانواده و فامیل مقایسه شوند، چون در مقابل خواهران و برادران خود احساس بی‌ارزشی و بد بودن را خواهند داشت. حتی تعریف مثبت هم می‌تواند همین نتیجه را داشته باشد. وقتی می‌گوید: «تو در بازی فوتبال از برادرت بهتری» همان احساس مقایسه و ناسازگاری را بین آنها به وجود می‌آورید. بهتر است بگویید: « تو در بازی فوتبال به اندازه برادرت هنگامی‌که به سن تو بود خوب هستی»، «از سال گذشته تا به حال در زبان پیشرفت کرده‌ای.» ۷) شرم‌زدگی هنگام خجالت، کودک احساس می‌کند نقص دارد یا بی‌لیاقت است. خجالت کشیدن بیشتر از اینکه رفتار او را درست کند، موجب از دست رفتن روحیه و تحقیر او می‌شود. برخی پدرها و مادرها با انگشت گذاشتن روی ضعف‌های کودک مانند شب‌ادراری او را تحقیر می‌کنند. خجالت‌زده کردن کودک موجب می‌شود که او عوامل تحقیرش را پنهان کند. بهتر است بگویید: «گریه نکن، تو دیگر بزرگ شده‌ای. گربه آن‌قدرها هم ترسناک نیست.» ۸) تهدید کردن«اگر نیایی می‌روم و اینجا تنها می‌مانی.» «اگر دوباره این کار را انجام دهی، به پلیس می‌گویم تو را ببرد.» تهدید، گفتن جمله یا کلمه اغراق‌آمیزی است که پدر و مادر به کار می‌برند تا کودک را بترسانند، مانند این جملات: «اگر درست رفتار نکنی تمام استخوان‌هایت را می‌شکنم.» تهدید، موجب ترس در کودک می‌شود و او احساس می‌کند که در محیطی ناامن و پر از دشمن زندگی می‌کند. تهدید به تنها گذاشتن کودک، برایش بسیار دردناک و سخت است چون او بسیار حساس است و برای نیازهای اساسی و اولیه زندگی به پدر و مادرش نیاز دارد. به بچه‌ها باید هشدار داد، نه تهدید. برخلاف تهدید، هشدار واقعی و معقول است. با گفتن جمله « اگر...، در نتیجه...» به او هشدار می‌دهید که نباید به رفتار بد خود ادامه دهد، مانند « اگر دوباره خواهرت را بزنی، دیگر نباید با او بازی کنی.»